.jpg)
اعتبار پاشنه آشیل اجرای الگوی کشت شد.
براساس اعلام وزارت جهاد کشاورزی، در حالی که برای اجرای طرح ملی الگوی کشت در برنامهریزیهای اولیه سالانه حدود ۷۶ همت اعتبار پیشبینی شده بود، تخصیص واقعی منابع طی دو سال اخیر فاصله چشمگیری با این هدف داشته است.
الگوی کشت که به عنوان یکی از برنامههای کلیدی دولت برای مدیریت منابع آب، بهینهسازی تولیدات کشاورزی و تأمین امنیت غذایی کشور شناخته میشود، در نبود اعتبارات کافی با چالش جدی روبهرو شده است. براساس اعلام وزارت جهاد کشاورزی، در حالی که برای اجرای این طرح ملی در برنامهریزیهای اولیه سالانه حدود ۷۶ همت اعتبار پیشبینی شده بود، تخصیص واقعی منابع طی دو سال اخیر فاصله چشمگیری با این هدف داشته است.در سال ۱۴۰۳، تنها ۶ دهم همت برای اجرای الگوی کشت در بودجه منظور شد که از این میزان نیز صرفاً ۲ دهم همت پرداخت شد. این رقم به گفته کارشناسان نهتنها پاسخگوی نیازهای زیرساختی و آموزشی طرح نیست، بلکه مانعی جدی در مسیر توسعه و پایش علمی الگوی کشت در سطح کشور ایجاد کرده است.بر اساس اطلاعات جدید وزارت جهاد کشاورزی، در سال جاری (۱۴۰۴) نیز میزان اعتبار پیشبینیشده برای اجرای طرح به ۳ دهم همت کاهش یافته که تاکنون تنها یک دهم همت از آن تخصیص یافته است؛ رقمی که به گفته مسئولان، حتی هزینههای ابتدایی اجرای طرح در چند استان کشور را پوشش نمیدهد.یکی از مدیران حوزه برنامهریزی وزارت جهاد کشاورزی در گفتوگو با فارس تأکید کرد: «الگوی کشت بدون پشتوانه مالی مؤثر نمیتواند از مرحله شعار عبور کند. اجرای دقیق آن نیازمند حمایت اعتباری در حوزه آموزش کشاورزان، ایجاد زیرساختهای اطلاعاتی، تجهیز سامانههای پایش و پرداخت مشوقهای لازم به کشاورزان است. در غیر این صورت، انگیزهای برای تغییر الگوی تولید در سطح مزارع شکل نخواهد گرفت.»
الگوی کشت بهعنوان نقشه راه تولید محصولات کشاورزی، تعیینکننده نوع و میزان کاشت در مناطق مختلف کشور با توجه به شرایط اقلیمی، منابع آب و نیاز بازار است. هدف اصلی این طرح، کاهش فشار بر منابع آب زیرزمینی، افزایش بهرهوری در واحد سطح و ایجاد تعادل در عرضه و تقاضای محصولات کشاورزی عنوان شده است.کارشناسان اقتصادی حوزه کشاورزی نیز بر این باورند که عدم تخصیص بهموقع منابع مالی، موجب تعویق در اجرای کامل طرح و از بین رفتن اعتماد کشاورزان میشود. به گفته آنان، اگرچه تدوین الگوی کشت در سطح ملی گام ارزشمندی بوده، اما تداوم روند فعلی میتواند اهداف این برنامه را به خطر اندازد.در شرایطی که دولت تأکید ویژهای بر مدیریت پایدار منابع آب و توسعه کشاورزی دانشبنیان دارد، کاهش اعتبارات الگوی کشت میتواند پیامدهایی چون استمرار کشتهای پرمصرف آبی، افزایش واردات برخی محصولات و کاهش بهرهوری را به همراه داشته باشد.
وزارت جهاد کشاورزی خواستار آن شده است که در لایحههای بودجه آینده، اعتبار اجرای الگوی کشت به میزان واقعی نیازهای طرح بازنگری شود تا این برنامه ملی بتواند از مرحله آزمایشی در چند استان فراتر رفته و در سطح کشور عملیاتی گردد.به گفته کارشناسان، اجرای موفق الگوی کشت بدون تأمین اعتبار پایدار، نهتنها ممکن نیست بلکه میتواند موجب از بین رفتن اعتماد کشاورزان و تأخیر در تحقق اهداف کلان امنیت غذایی کشور شود.
