یکی از ویژگی‌های پویا و منحصربفردِ جهان معاصر، سرعت و تنوعِ تهدیدات و مخاطرات در محیط‌های جغرافیایی و فضاهای بین‌المللی بخصوص در کشورهایی با موقفگاه خاص ژئوپلیتیکی از جمله ایران است.

این مسئله و نحوه مدیریت آن، اکنون فرآیند کشورداریِ پایدار و حکمرانیِ موثر و همه‌جانبه را مستلزم توجه ویژه حکمرانان به تجربیات، عبرت‌ها، الزامات و دستیابیِ لازم به علومِ روز، کرده است.

در این میان "دانش ژئوپلیتیک" که مبتنیِ بر عرصه‌های رقابت میانِ قدرت و سیاست در فضاهای جغرافیایی و تحت مقیاس‌های ماکرو و میکرو می‌باشد، عملا با تکیه بر ظرفیت‌ها و مولفه‌های ذاتی، بومی و محیطیِ برگرفته از درون‌مایه‌های خاص جوامع و کشورها و نیز برخوردار از خاصیت "درونزایی و برونگرایی" است، صحنه‌ها و فرصت‌های قدرت‌نمایی ِمتناسب را در مواجهه با تهدیدات و رقابت موثر با رقبا، برای حاکمان و سیاستگذاران فراهم می‌کند تا آرامش و اعتماد عمومی را در سطح کشور به ارمغان آورند.

بر این اساس امروزه با تکاپوی روزافزونی که جوامع متراکم بشری در جهت دستیابی و تأمین غذا به‌عمل می‌آورند، همزمان با تلاش‌های هژمونیک قدرت‌ها در تصاحب منابع، تهدیدات پیدا و پنهان اعم از جنگ‌ها و تکنولوژی‌ها، مخاطرات تحمیلی و محیطیِ عارض شده بر کشورها و جوامع حاشیه‌ای و غیره، این همه سبب شده تا عملا دو عامل "آب و غذا" و بخصوص دستیابی به امنیت پایدار در تأمین آنها، به رویکردی ژئوپلیتیکی و کاملا الزام‌آور و عبرت‌آموز در هر دو حوزه مدیریت سیاست داخلی و خارجی کشورها تبدیل شده است.

ژئوپلیتیک علم سیاستگذاریِ راهبردی در زمینه‌های حیاتیِ کشورداری است و لذا وقتی گفته می‌شود "ژئوپلیتیک آب، ژئوپلیتیک غذا" و حتما باید اضافه کنیم "ژئوپلیتیک خاک" (به‌عنوان کیمیایی که در سال‌های اخیر توسط سوداگران به کشورهای جنوبی خلیج فارس غارت شده و حتی در جنگ‌های بیولوژیکی مورد هدف جهت آلوده سازی از سوی رقبا می‌باشد)، بنابراین، وزارت جهادکشاورزی با وجود بسترها و توانمندی‌های ذی‌ربط و بویژه وظیفه مندی و مأموریت‌های اساسی که در حفاظت و بهره‌برداری جامع از این دو پدیده برعهده دارد، الزاما باید اقدامات زیرساختی، مراقبتی و استراتژیک (استتارِ غیرِمسلح) از دو پدیده حیاتیِ آب و خاک را به طور مستمر در سیاست‌گذاری‌های جاری و راهبردیِ دستگاه اعمال کند تا "پایداری در تولید و امنیت غذایی" نیز تثبیت شود.

این مهم در دو جنگ اخیرِ آمریکایی _ صهیونیستی که بر کشور ما تحمیل شد، بخصوص جنگ ۱۲ روزه که در برخی تحلیل‌ها از آن با نوعی غافلگیری تعبیر گردید، اما در وزارت جهادکشاورزی با وجود بسترها و فرصت سازی‌های راهبردی (اعم از تدوین دستور کار لازم برای گسترش روابط استان‌های مرزی با کشورهای همسایه و همجوار، تدوین شیوه‌نامه ایجاد بنادر خشک در فضاهای خشکی و محصور کشور، سازماندهی مدیریت جامع در ستاد وزارتخانه و استان‌ها جهت مقابله همه‌جانبه با تهدیدات دشمنان، و بسیاری از تدابیر و اقدامات دیگر...) که مشخصا براساس نگرش‌های غیرمسلح و پدافندغیرعامل در تناسب با شناخت و سطح تهدیدات دشمنان صورت گرفته بود؛ لذا با فضای ایجاد شده، مجموعه آمادگی‌ها، رصد و پایش ها از تهدیدات به‌نحوی بود که تجربیات آن به‌طور جامع و کامل و نیز با هدف ماندگاری در چشم‌انداز حکمرانیِ کشور باید تحت یک تجربه نگاری رسانه‌ای ویژه، همواره مورد مداقه و بهره‌برداری لازمِ مسئولان و سکانداران کشور قرار گیرد.

مع‌الوصف، مسئله تجربه نگاری جنگ ۱۲ روزه در حوزه امنیت غذایی کشور از آن جهت بسیار مهم است که عبرت‌های آن به‌عنوان الزاماتی اساسی در موفقیت جنگ رمضان و پاسداریِ مطلوب از امنیت غذایی کشور، در همه سطوح مورد بهره‌برداری قرار گرفت و همواره از سوی مسئولان ارشد کشور و بخصوص روسای محترم قوای سه‌گانه و وزیر جهادکشاورزی مطرح و مورد تأکید قرار گرفت.

یادداشت: نبی الله رشنو

دبیر کمیته رصد و پایش شعار سال در وزارت جهادکشاورزی